Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że w roku akademickim 2023/2024 dyplom otrzymało niemal 292 tysiące absolwentów. Za tym wynikiem kryją się młode osoby, które kończą etap nauki na uczelni i rozpoczynają swoją drogę zawodową. Każdego roku na rynek trafia zbliżona grupa nowych pracowników. Wszyscy wkraczają do rzeczywistości odmiennej od tej, którą znali z akademika czy sali wykładowej, ponieważ zawodowa codzienność opiera się na innych zasadach i oczekiwaniach. Ten moment przynosi wiele sprzecznych odczuć – radość z początku kariery łączy się z napięciem wywołanym nowymi zadaniami, odpowiedzialnością oraz chęcią znalezienia swojego miejsca w zespole. Jest jednak także uspokajający aspekt tej zmiany: na starcie zwykle nie trzeba radzić sobie w pojedynkę. Wsparcie płynie zarówno ze strony współpracowników, jak i samej organizacji, która pomaga odnaleźć się w nowych realiach. Wystarczy trzymać się kilku prostych reguł, a pierwsze tygodnie mogą minąć spokojniej, zaś wejście do nowego środowiska zawodowego przebiegnie płynnie i bez zbędnego napięcia.

Jak przebiega wdrożenie nowego pracownika w firmie?

Onboarding służy temu, aby nowo zatrudniona osoba mogła stopniowo wejść w rytm życia firmy oraz poznać jej zasady i kulturę. Ten etap nie kończy się na formalnościach, przygotowaniu miejsca pracy ani podpisaniu kompletu dokumentów. Przemyślany program obejmuje wiele obszarów, pomagających poczuć więź z organizacją. W jego skład wchodzi omówienie zakresu obowiązków, poznanie zespołu oraz struktury firmy, prezentacja misji, wartości i reguł działania, a także nauka obsługi narzędzi oraz procedur używanych na co dzień.

Samo wdrożenie może przybrać rozmaite formy – od kilkudniowych intensywnych szkoleń, przez opiekę mentora lub buddiego, po szeroko zakrojone programy adaptacyjne rozpisane na długie miesiące. Obejmuje ono zarówno szkolenia obowiązkowe, między innymi z zakresu BHP czy obsługi systemów informatycznych, jak również mniej formalne aspekty związane z poznaniem kultury organizacyjnej i codziennych zwyczajów panujących w zespole. Dzięki temu nowy pracownik prędzej nabiera samodzielności, sprawniej odnajduje swoje miejsce w grupie i odczuwa mniejsze napięcie. Starannie poprowadzony onboarding daje poczucie, że nowa osoba została dostrzeżona i może liczyć na realne wsparcie. To sprzyja integracji oraz przynosi wymierne korzyści całej firmie.

Jak dobrze zacząć nową pracę?

Z raportu PwC, Well.hr oraz Absolvent Consulting Młodzi Polacy na rynku pracy w „nowej normalności” wynika, że sposób przyjęcia nowej osoby do zespołu wyraźnie wpływa na postrzeganie pracodawcy. Aż 72 procent badanych uznało dbałość o proces adaptacji za jeden z wyznaczników jakości firmy. Mimo większej świadomości tego zagadnienia wiele organizacji nadal nie realizuje spójnych i szeroko zakrojonych działań w tym obszarze. Problem pojawia się przede wszystkim w mniejszych przedsiębiorstwach, ponieważ rzadziej mają one precyzyjnie przygotowany program wdrożenia. Nawet tam, bez sformalizowanych procedur, początek pracy może jednak przebiegać pomyślnie. Pomagają w tym uniwersalne zasady, które ułatwiają odnalezienie się w nowym miejscu pracy i spokojniejsze wejście w zawodową codzienność.

Zadbaj o wizerunek i sposób, w jaki się prezentujesz

Pierwszy dzień w nowym miejscu zatrudnienia silnie wpływa na to, jak odbierze nas zespół. Właśnie wtedy powstaje pierwsze wrażenie, które potrafi pozostać w pamięci współpracowników na długi czas. Na samym początku uwagę przyciągają przede wszystkim elementy widoczne od razu, a więc ubiór. Z tego powodu jeszcze przed startem pracy należy ustalić, czy w firmie obowiązują określone zasady stroju. Niekiedy informacja pojawia się już w ogłoszeniu o pracę, natomiast przy jej braku najlepiej poruszyć ten temat podczas rozmowy rekrutacyjnej. Strój powinien odpowiadać charakterowi stanowiska, a w razie wątpliwości bezpiecznym wyborem pozostaje elegancki, stonowany i schludny zestaw.

Na początku lepiej postawić na nieco bardziej formalny wygląd niż na zbyt swobodny ubiór. Kobiety mogą wybrać materiałowe spodnie oraz marynarkę w neutralnej barwie. Całość uzupełnią klasyczne półbuty, a pasek może połączyć funkcjonalność z eleganckim akcentem i domknąć stylizację. Mężczyźni mogą zdecydować się na jasną koszulę, chinosy albo spodnie garniturowe zestawione z prostą marynarką. W ich stroju odpowiednio dobrane obuwie lub krawat dodatkowo podkreśli charakter całego zestawu. Dzięki temu już od pierwszego dnia nowa osoba prezentuje się profesjonalnie i z wyczuciem.

Równie duże znaczenie ma punktualne pojawienie się w pracy. Przyjście do biura kilka minut przed ustaloną godziną pokazuje szacunek dla czasu innych osób oraz świadczy o dobrej organizacji. Lepiej wcześniej sprawdzić trasę, połączenia komunikacyjne i natężenie ruchu, aby uniknąć zbędnych komplikacji. Kilka dodatkowych minut daje szansę na spokojne przygotowanie się do rozpoczęcia obowiązków, a zarazem pokazuje zaangażowanie już od pierwszych chwil.

Poznaj rytm pracy i zasady panujące w zespole

Każde miejsce pracy funkcjonuje według własnego tempa oraz utrwalonych nawyków dnia codziennego. Dla osoby, która dopiero dołącza do zespołu, stanowi to cenne źródło wiedzy, więc pierwsze dni najlepiej przeznaczyć na uważne przyglądanie się otoczeniu. Zwróć uwagę, jak pracownicy wchodzą w poranny rytm – układają plan działań samodzielnie, spotykają się na krótkiej odprawie albo zaczynają dzień od luźnej rozmowy przy kawie w kuchni. Należy też sprawdzić, w jakich porach wypadają przerwy oraz jak pracownicy je spędzają. Takie obserwacje stopniowo pomagają lepiej poznać zespół i odnaleźć dla siebie odpowiednie miejsce.

Duże znaczenie ma również sposób porozumiewania się między pracownikami. W rozbudowanych strukturach organizacyjnych przeważa nieraz oficjalny język oraz formalne tytuły, z kolei w startupach i agencjach marketingowych naturalnym zwyczajem pozostaje zwracanie się do siebie po imieniu, bez względu na stanowisko. Uważne wychwycenie tych różnic ułatwia szybkie wyczucie atmosfery panującej w firmie oraz dopasowanie się do przyjętych zasad. Gdy pojawi się niepewność, najlepiej zwrócić się do przełożonego, opiekuna wdrożenia lub współpracowników, z którymi udało się już nawiązać pierwszy kontakt.

Zadawaj pytania, słuchaj uważnie i rób notatki

Początek pracy w nowym miejscu to etap, podczas którego nikt nie zakłada pełnego rozeznania ani natychmiastowej samodzielności. Znaczenie ma przede wszystkim gotowość do nauki oraz swoboda w zadawaniu pytań. Lęk przed odezwaniem się lub poproszeniem o wyjaśnienie pozornie prostych spraw pojawia się całkiem naturalnie, jednak właśnie trafnie sformułowane pytania pomagają ustrzec się nieporozumień i szybciej pojąć zasady funkcjonowania firmy. Lepiej więc przełamać niepewność i poprosić o szersze objaśnienie, niż działać po omacku, a później usuwać skutki pomyłek. Gdy mimo tego wskazówki nadal budzą wątpliwości, rozsądnym wyjściem staje się prośba o pokazanie całego przebiegu zadania krok po kroku – przy komputerze, maszynie lub w trakcie zwykłych obowiązków.

Napływ nowych informacji sprawia, że łatwo coś pominąć, dlatego uważne słuchanie najlepiej połączyć z notowaniem. W ten sposób wiedza zyskuje porządek i można do niej wrócić w dowolnym momencie. Sposób zapisu zależy już od indywidualnych upodobań – jedna osoba wybierze tradycyjny notes, inna plik na komputerze albo krótką notatkę w telefonie. Największe znaczenie ma utrwalenie ważnych treści i zachowanie ich pod ręką, zamiast ponownego pytania o te same kwestie. Trzeba jednak zachować dyskrecję, zwłaszcza podczas notowania w telefonie, aby nie sprawiać wrażenia braku uwagi wobec rozmówcy.

Słuchaj uwag i przekuwaj je w działanie

Dla osoby, która dopiero zaczyna pracę, rozmowy o sposobie wykonywania zadań mogą stać się wyjątkowo cennym źródłem wiedzy. Zwłaszcza na starcie opłaca się świadomie prosić o opinię na temat rezultatów własnych działań, ponieważ ułatwia to poznanie oczekiwań przełożonych oraz całego zespołu. Nie ma potrzeby czekać na formalne podsumowania po kilku tygodniach czy miesiącach. Krótka rozmowa po wykonaniu zadania nieraz wnosi więcej niż obszerny raport. Można zapytać: „Czy w moim sposobie pracy jest coś do poprawy?” albo „Która część raportu okazała się najbardziej przydatna?”. Tak sformułowane pytania sprzyjają rzeczowej wymianie zdań i pomagają wyciągać konkretne wnioski.

Stosunek do informacji zwrotnej w dużej mierze wpływa na tempo przyswajania nowych umiejętności. Zamiast traktować uwagi jak przytyk, lepiej spojrzeć na nie jak na wskazówki, które pomagają rozwijać kompetencje i usprawniać codzienne działania. Tego rodzaju rozmowy mają formę dialogu, więc należy uważnie wsłuchać się w opinię drugiej osoby, dopytać o szczegóły, a czasem także przedstawić własne spojrzenie. Gdy jakiś temat pozostaje niejasny, najlepiej od razu poprosić o dokładniejsze wyjaśnienie. Na koniec wystarczy podziękować – ten prosty gest pokazuje otwartość oraz szacunek wobec rozmówcy. Dzięki temu powstaje obraz osoby odpowiedzialnej, która potrafi zamieniać otrzymane komentarze w praktyczne działania.

Pokaż otwartość na współpracę

Start w nowym miejscu pracy nie zawsze oznacza od razu udział w projektach obarczonych dużą odpowiedzialnością. Zamiast wypatrywać przełomowych zadań, lepiej spożytkować ten etap na pokazanie gotowości do udziału w codziennym funkcjonowaniu firmy. Można zgłosić się do prostszych działań, choćby przygotowania krótkiego podsumowania po spotkaniu, uzupełnienia bazy kontaktów czy wsparcia przy organizacji firmowego wydarzenia. Podobne inicjatywy sprawiają, że współpracownicy szybciej zaczynają widzieć w nowej osobie pełnoprawnego członka zespołu, a nie kogoś stojącego z boku.

Zaangażowanie w drobniejsze obowiązki z biegiem czasu przynosi większe zaufanie ze strony otoczenia. Gdy nowy pracownik starannie opracowuje zestawienie dokumentów, pilnuje terminów albo dba o szczegóły związane z rezerwacją sali konferencyjnej, przełożeni nabierają przekonania, że mogą stopniowo przekazywać mu bardziej złożone projekty. Takie podejście wspiera budowanie opinii osoby odpowiedzialnej, a zarazem sprzyja zacieśnianiu relacji w zespole. Dzięki temu poznawanie firmy przebiega sprawniej, a debiutant już w pierwszych tygodniach zyskuje opinię kogoś, komu można zaufać.

Spokojne wejście w nową rzeczywistość

Pierwsza praca niemal zawsze wywołuje wiele emocji. Stres pojawia się łatwo, jednak trzeba pamiętać, że każda osoba pełniąca dziś funkcję menedżera albo kierownika także miała swój zawodowy debiut. Sama świadomość tego faktu pomaga podejść do własnego początku z większym spokojem i potraktować go jako etap stopniowego oswajania nowego miejsca, ludzi oraz obowiązków. Pierwsze tygodnie nie wymagają perfekcji – to naturalny czas nauki, podczas którego pomagają cierpliwość, otwartość oraz gotowość do wyciągania wniosków z codziennych sytuacji. Nawet niewielkie kroki sprawiają, że wejście w nowe środowisko przebiega łagodniej.

Wejście na rynek pracy oznacza znacznie więcej niż prostą próbę umiejętności. To właśnie wtedy kształtują się pierwsze zawodowe przyzwyczajenia – punktualne przychodzenie, rzetelne dotrzymywanie słowa czy sprawne współdziałanie z innymi. Z czasem właśnie one stają się istotną częścią dalszej kariery. Opanowanie, zaangażowanie oraz gotowość do zdobywania wiedzy pomagają szybciej poczuć więź z zespołem i z większą pewnością podejmować następne zawodowe zadania.

Źródła:

• CCC
• Szkolnictwo wyższe w roku akademickim 2024/2025 – Główny Urząd Statystyczny
• Młodzi Polacy na rynku pracy w „nowej normalności” – raport PwC, Well.hr oraz Absolvent Consulting
• Onboarding New Employees: Maximizing Success – SHRM Foundation’s Effective Practice Guidelines Series
• Pokolenie Z a pierwsze dni w pracy – Rynek pracy na co dzień | Zielona Linia
• Skuteczny onboarding receptą na rotację pracowników? – PARP – Centrum Rozwoju MŚP