CZAS PRACY

Data aktualności: 23-07-2018

Czas pracy to czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. W związku z tym, czas pracy to nie tylko czas, w którym pracownik rzeczywiście pracuje, ale także czas, w którym jest gotowy do świadczenia pracy.

Okres rozliczeniowy

Okres rozliczeniowy to odcinek czasu wyrażony w tygodniach lub miesiącach, na który planowane są zadania dla pracowników i po upływie którego następuje rozliczenie każdej zatrudnionej osoby.Faktyczna długość okresu rozliczeniowego wynika z postanowień układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy lub obwieszczenia (w przypadku pracodawcy, który nie jest objęty układem zbiorowym lub nie ma obowiązku ustalania regulaminu pracy).

 

Typowy okres rozliczeniowy nie przekracza 4 miesięcy. Jego maksymalna długość jest uzależniona od stosowanego systemu czasu pracy. Dopuszczalne jest wprowadzenie 6 miesięcznego okresy rozliczeniowego, jeżeli praca dotyczy rolnictwa, hodowli i ochrony mienia. Roczny (12-miesięczny) okres rozliczeniowy można zastosować w przypadku szczególnych warunków pracy organizacyjnych i technicznych, które mają wpływ na przebieg pracy (np. budownictwo, rybołówstwo).Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, tydzień pracy to 7 kolejnych dni kalendarzowych od początku okresu rozliczeniowego. Zatem nie należy prowadzić rozliczeń w oparciu o tygodnie kalendarzowe. Natomiast doba to 24 godziny, poczynając od godziny, w której pracownik rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

 

Norma czasu pracy

Norma czasu pracy to maksymalna liczba godzin, którą zatrudniony może przepracować w jednej dobie lub w tygodniu pracy. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

 

Ważne! Tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi nie może przekraczać 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.

 

Wymiar czasu pracy

Wymiar czasu pracy to liczba godzin, które pracownik jest zobowiązany przepracować w okresie rozliczeniowym.

Wymiar czasu pracy oblicza się:

mnożąc 40 godzin przez liczbę tygodni przypadających w okresie rozliczeniowym,

dodając do otrzymanej liczby godzin iloczyn 8 godzin i liczby dni pozostałych do końca okresu rozliczeniowego, przypadających od poniedziałku do piątku,

każde święto przypadające w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.

Norma czasu pracy określa górną granicę czasu pracy. Wymiar pracy może być krótszy od normy czasu pracy (np. zatrudnienie na ½ etatu), jednak nie może być dłuższy.

 

Systemy czasu pracy

System czasu pracy to zbiór reguł normujących czas pracy w danym zakładzie pracy. Stosowanie określonego systemu czasu pracy powinno wynikać z układu zbiorowego pracy, regulaminu pracy lub z obwieszczenia.

 

Przykładowe systemy czasu pracy:

Podstawowy: Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Równoważny: Jest dopuszczalny, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją. W równoważnym systemie czasu pracy możliwe jest odstępstwo od 8. godzinnego dnia pracy przy jednoczesnym zachowaniu normy średniotygodniowej. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy zostaje zrównoważony krótszym wymiarem w inne dni pracy lub ustaleniem dni wolnych. Okres rozliczeniowy przy równoważnym czasie pracy, to co do zasady 1 miesiąc (w określonych przypadkach możliwe jest wydłużenie do 3 lub 4 miesięcy).

Zadaniowy system czasu pracy: Jest dopuszczalny, gdy jest to uzasadnione rodzajem pracy, organizacją lub miejscem. Czas pracy jest uzależniony od zadań zleconych przez pracodawcę. Ważne jest ich wykonanie a nie czas, który poświęcił pracownik. Pracodawca powinien rozdysponować zadania w taki sposób, by pracownik był w stanie wykonać je w normalnym czasie pracy. Zastosowanie zadaniowego czasu pracy nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wypłacania wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, jeżeli przydział zadań uniemożliwił pracownikowi ich wykonanie w normalnym czasie pracy.

 

Ewidencja czasu pracy

Pracodawca ma obowiązek prowadzenia karty ewidencji czasu pracy dla każdego pracownika. W przypadku pracowników, którzy: są objęci zadaniowym systemem czasu pracy zarządzają w imieniu pracodawcy zakładem pracy, otrzymują ryczałt za godziny nadliczbowe lub pracę w porze nocnej,pracodawca nie ma obowiązku ewidencjonowania godzin pracy. Jednak dla tych pracowników konieczne jest ewidecjonowanie m. in.: pracy w niedziele i święta, pracy w porze nocnej, pracy w dni wolne od pracy, wynikające z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, okresu korzystania z urlopu, okresu przebywania na zwolnieniu chorobowym.

Przerwy w czasie pracy

Dla pracownika, którego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin co najmniej 15 minut przerwy (art. 134).
Dla pracownika zatrudnionego przy pracy przerwy monotonnej lub pracy w ustalonym z góry tempie w pracy, których liczba i długość jest określona u danego pracodawcy (art. 145).
Dla pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia, jeżeli skrócenie czasu pracy polega na ustanowieniu przerw w pracy przerwy w pracy, których liczba i długość jest określona u danego pracodawcy (art. 145).
Dla pracownicy karmiącej dziecko piersią dla pracownicy karmiącej jedno dziecko – dwie 30-minutowe przerwy, a gdy dobowy wymiar czasu pracy wynosi od 4 do 6 godzin – jedna 30-minutowa przerwa. Dla pracownicy karmiącej dwoje lub więcej dzieci – dwie 45-minutowe przerwy, a gdy dobowy wymiar czasu pracy wynosi od 4 do 6 godzin – jedna 45-minutowa przerwa (art. 187). Pracownicy zatrudnionej przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują.
Dla pracownika zatrudnionego przy monitorze ekranowym co najmniej 5 minut przerwy po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego.
Dla pracownika młodocianego zatrudnionego w uciążliwych warunkach przerwy w pracy, których liczba i długość jest określona u danego pracodawcy.
Dla pracownika niepełnosprawnego co najmniej 15 minut na gimnastykę usprawniającą i wypoczynek.
Przerwy niewliczane do czasu pracy
Dla pracownika zatrudnionego w systemie przerywanego czasu pracy wynagrodzeniem gwarancyjnym wynoszącym połowę wynagrodzenia za czas przestoju – gdy system jest wprowadzany na podstawie układu zbiorowego pracy (art. 139 par. 1–3). Jedna przerwa nie dłuższa niż 5 godzin, opłacana, gdy tak stanowi umowa o pracę – jeżeli system jest wprowadzany na podstawie umowy o pracę (art. 139 par. 4). jedna przerwa nie dłuższa niż 5 godzin, opłacana
Przeznaczona na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych jedna przerwa, nie dłuższa niż 60 minut.

 

Źródło:  https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-czas-pracy-podstawowe-zagadnienia

Lista aktualności

Najnowsze oferty